Τα γεγονότα που εκτυλίσσονται στο Ιράν δεν είναι απλώς ακόμη ένα δελτίο διεθνών ειδήσεων. Είναι μια δοκιμασία για τη δική μας πολιτική και ηθική ωριμότητα ως πολιτών ενός δημοκρατικού κόσμου. Μας καλούν να αποφασίσουμε αν θα αρκεστούμε στη θέση του θεατή ή αν θα αναλάβουμε το μερίδιο ευθύνης που μας αναλογεί, έστω κι από απόσταση.
Πρώτα απ’ όλα, οφείλουμε να αντιδράσουμε με γνώση. Η αλληλεγγύη χωρίς κατανόηση κινδυνεύει να γίνει κενό σύνθημα. Να διαβάζουμε αξιόπιστες πηγές, να ακούμε τις φωνές των ίδιων των Ιρανών —ιδίως των γυναικών και των νέων— και να αποφεύγουμε την ευκολία των απλουστεύσεων. Η πραγματικότητα εκεί δεν είναι ασπρόμαυρη, αλλά σκληρή, πολύπλοκη και επικίνδυνη για όσους την αμφισβητούν εκ των έσω.
Δεύτερον, να αντιδράσουμε με λόγο. Σε έναν κόσμο όπου η σιωπή συχνά ερμηνεύεται ως συνενοχή, η δημόσια τοποθέτηση έχει σημασία. Όχι ως κραυγή εντυπωσιασμού στα κοινωνικά δίκτυα, αλλά ως σταθερή υπενθύμιση ότι η καταπάτηση θεμελιωδών δικαιωμάτων —της ζωής, της ελευθερίας, της αξιοπρέπειας— δεν είναι «εσωτερική υπόθεση» κανενός κράτους. Είναι ζήτημα παγκόσμιας συνείδησης.
Τρίτον, να αντιδράσουμε θεσμικά, έστω έμμεσα. Ως πολίτες μπορούμε να πιέζουμε τις κυβερνήσεις μας, τα ευρωπαϊκά και τα διεθνή όργανα ώστε να μη μετατρέπουν τα ανθρώπινα δικαιώματα σε υποσημείωση της γεωπολιτικής. Οι κυρώσεις, οι διπλωματικές πιέσεις, η στήριξη ανεξάρτητων οργανώσεων και δημοσιογράφων δεν είναι πανάκεια, είναι όμως εργαλεία που αποκτούν νόημα μόνον όταν συνοδεύονται από κοινωνική απαίτηση.
Τέταρτον, να αντιδράσουμε με μέτρο και σεβασμό. Δεν μας ανήκει ο ρόλος του σωτήρα ή εκείνων που χαρακτηρίζονται από μια πολιτισμική ανωτερότητα. Ο αγώνας στο Ιράν ανήκει πρωτίστως στους ανθρώπους του. Η δική μας συμβολή είναι να στεκόμαστε δίπλα τους, όχι πάνω τους· να ενισχύουμε τη φωνή τους, όχι να τη σκεπάζουμε με τη δική μας.
Τέλος, να αντιδράσουμε κοιτάζοντας και προς τα μέσα. Κάθε φορά που συγκλονιζόμαστε απ’ όσα συμβαίνουν αλλού είναι μια ευκαιρία να αναρωτηθούμε πόσο ανεκτικοί είμαστε εμείς οι ίδιοι σε μικρότερες, «κανονικοποιημένες» αδικίες γύρω μας. Η αλληλεγγύη που δεν επιστρέφει ως αυτοκριτική κινδυνεύει να μείνει ανέξοδη.
Τα γεγονότα στο Ιράν δεν μας ζητούν απλώς συμπόνια. Μας ζητούν συνέπεια. Να αποδείξουμε ότι οι αξίες που επικαλούμαστε δεν ενεργοποιούνται μόνον όταν δεν κοστίζουν τίποτα — αλλά και όταν απαιτούν εγρήγορση, επιμονή και, έστω συμβολικά, θέση.
