Γράφει η Εύη Καρκίτη.
Το ερώτημα «Πού πήγαν όλα τα λουλούδια;» είναι ένα ερώτημα σπαρακτικό. Επειδή προκύπτει από την απουσία και τον αφανισμό. Στη βάση του έχει κάτι ανατριχιαστικό. Επίσης, μοιάζει να ταιριάζει γάντι στην εποχή μας, ακόμη και μέσα στην αοριστία του.
Στην πραγματικότητα, είναι τίτλος ενός τραγουδιού του αμερικανού τραγουδοποιού Πητ Σίγκερ, το οποίο ερμήνευσε και η Μάρλεν Ντίτριχ. Είναι ο τίτλος που διάλεξε για έκθεσή του ο σημαντικός γερμανός καλλιτέχνης Άνσελμ Κίφερ, του οποίου τόσο η εικαστική γλώσσα όσο και η συνείδηση διαμορφώθηκαν μέσα στα ερείπια και την καταστροφή. Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το ότι η έκθεση αυτή είναι μια συνομιλία –όχι κρυφή ή άρρητη, αλλά απροκάλυπτη– με τον Βίνσεντ Βαν Γκογκ, μια έκθεση που παρουσιάζεται στο Μουσείο Βαν Γκογκ, στο Άμστερνταμ, αλλά και στο γειτονικό Stedelijk.
Η τόλμη και η σκοτεινιά του Κίφερ στη διαρκή αναμέτρησή του με τη μνήμη και το τραύμα ίσως να ήταν μια έκπληξη (όχι απαραίτητα ευχάριστη) για όλα εκείνα τα πλήθη που συρρέουν καθημερινά στο Μουσείο Βαν Γκογκ, με στόχο να σταθούν μπροστά στον ήρωά τους, βλέποντας επιτέλους από κοντά τις «Ίριδες» και «Τα ηλιοτρόπια», τα συγκλονιστικά αριστουργήματα που δημιούργησε ο Βίνσεντ μέσα σε μια πυρετική δεκαετία. Παρ’ όλα αυτά, η συνομιλία μεταξύ των δύο καλλιτεχνών δεν ξεκίνησε την άνοιξη του 2025, αλλά δεκαετίες νωρίτερα, όταν ο γερμανός καλλιτέχνης έφτασε με οτοστόπ σε όλους εκείνους του τόπους που ο Βίνσεντ είχε αποτυπώσει στους καμβάδες του. Τον Κίφερ τον ενδιέφερε ο Βίνσεντ πρωτίστως ως καλλιτέχνης – η ματιά του δεν ήταν συναισθηματική, δεν τον απασχολούσε τόσο η προσωπική δυστυχία, η οποία είναι πάντοτε μέσα στο πεδίο όποιου κι αν ασχολείται με τον Βαν Γκογκ, όσο η εξέλιξή του ως καλλιτέχνη, το χρώμα, η τεχνική, τα θέματα, η στιγμή που ένα τοπίο παύει να είναι απλά ένα τοπίο, ένα λουλούδι παύει να είναι απλά ένα λουλούδι.
Για πολλούς λόγους, η έκθεση-συνομιλία με συγκλόνισε και δεν σταμάτησα να διαβάζω γι’ αυτήν και μετά την επιστροφή μου. Δεν πήρε μόνο καλές κριτικές. Κάποιοι ήταν ιδιαιτέρως σκεπτικοί απέναντι στο συντριπτικό που έχουν οι δημιουργίες του Κίφερ στην αναμέτρησή τους με την τεράστια έξαψη που γεννούν σήμερα οι δημιουργίες του Βίνσεντ.
Όμως, η συνάντηση του «Σταροχώραφου με τα κοράκια», ενός έργου όχι πολύ μεγάλων διαστάσεων, με τη γιγαντιαία εκδοχή του Κίφερ ήταν τόσο εκρηκτική που κάποιος μπορούσε να σταθεί ανάμεσά τους συγκλονισμένος, ίσως και αμήχανος απέναντι σε αυτό που μπορεί να σου κάνει η τέχνη. Τα ερωτήματα που φέρνει μπροστά.
Πού πήγαν όλα τα λουλούδια; Το ερώτημα μπορεί να τίθεται ξανά και ξανά, μένοντας αιωνίως αναπάντητο.
