Η Θεσσαλονίκη είναι, ίσως, το μεγαλύτερο τουριστικό παράδοξο στην Ελλάδα. Μια πόλη που έχει σχεδόν όλα όσα χρειάζεται για να εξελιχθεί σε κορυφαίο ευρωπαϊκό city break και, ταυτόχρονα, καταφέρνει με αξιοσημείωτη συνέπεια να αξιοποιεί μόνον ένα μέρος των δυνατοτήτων της.
Δεν της λείπει η προσωπικότητα. Της λείπει η φιλοδοξία.
Η Θεσσαλονίκη διαθέτει ιστορία που εκτείνεται σε 23 αιώνες, ένα μοναδικό βυζαντινό αποτύπωμα, εξαιρετική γαστρονομία, έντονη νυχτερινή ζωή, μια παραλία που δύσκολα συναντάς σε ευρωπαϊκή μεγαλούπολη και μια στρατηγική θέση που τη φέρνει δίπλα σε βουνό, θάλασσα και μερικούς από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της χώρας. Είναι, επίσης, μια πόλη που έχει μάθει να ζει χωρίς να προσπαθεί να εντυπωσιάσει. Αυθεντική, ζεστή, ανθρώπινη.
Κι όμως: εξακολουθεί να λειτουργεί περισσότερο ως ενδιάμεσος σταθμός παρά ως τελικός προορισμός.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη αξιοθέατων. Είναι η απουσία αφήγησης. Ρωτήστε δέκα ανθρώπους στο εξωτερικό τι είναι η Θεσσαλονίκη — οι περισσότεροι είτε δεν θα γνωρίζουν είτε θα τη συγχέουν με κάποιο ελληνικό νησί. Η πόλη δεν έχει καταφέρει να δημιουργήσει ένα ισχυρό διεθνές brand. Δεν έχει αποφασίσει τι ακριβώς θέλει να «πουλήσει». Είναι γαστρονομικός προορισμός; Βυζαντινή πρωτεύουσα; Πόλη πολιτισμού; Hub για τη Βαλκανική; Πανεπιστημιούπολη; Προορισμός για ψηφιακούς νομάδες; Προσπαθεί να είναι λίγο απ’ όλα και, τελικά, δεν κυριαρχεί σε τίποτα.
Κι ύστερα έρχεται η καθημερινότητα. Ο επισκέπτης μπορεί να εντυπωσιαστεί από τη θέα στον Θερμαϊκό, δύσκολα όμως θα αγνοήσει τα πεζοδρόμια που θυμίζουν πίστα εμποδίων (παρά τις ομολογουμένως φιλότιμες προσπάθειες που γίνονται τα τελευταία δυόμισι χρόνια από τον δήμο της πόλης για τη βελτίωση της αστικής κινητικότητας), τα εγκαταλελειμμένα κτήρια λίγα μέτρα από εμβληματικά μνημεία, τη χρόνια έλλειψη καθαριότητας σε ορισμένες περιοχές και τη δυσκολία να κινηθεί με άνεση στο ιστορικό κέντρο. Μια πόλη που ζητά από τον τουρίστα να την αγαπήσει, χωρίς να τον διευκολύνει πάντοτε ώστε να την απολαύσει.
Το παράδοξο είναι ότι η ιδιωτική πρωτοβουλία έχει προχωρήσει πολύ πιο γρήγορα από τον δημόσιο σχεδιασμό. Τα τελευταία χρόνια άνοιξαν εξαιρετικά εστιατόρια, μπουτίκ ξενοδοχεία, κοκτέιλ μπαρ και χώροι πολιτισμού που, σχεδόν, δεν έχουν να ζηλέψουν κάτι από αντίστοιχες πόλεις στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η γαστρονομική σκηνή της Θεσσαλονίκης είναι, ίσως, η πιο ενδιαφέρουσα στην Ελλάδα (παρά ορισμένους ισχυρούς αστερίσκους, που δεν είναι της παρούσης). Η φιλοξενία της παραμένει αυθεντική και όχι τουριστικά κατασκευασμένη.
Όμως, οι επιχειρηματίες δεν μπορούν μόνοι τους να δημιουργήσουν προορισμό.
Ένας προορισμός χρειάζεται στρατηγική, συνέργειες, ενιαία ταυτότητα και, κυρίως, τόλμη. Χρειάζεται διεθνείς εκδηλώσεις που να γίνονται σημείο αναφοράς. Χρειάζεται μια σύγχρονη πολιτιστική ατζέντα που να λειτουργεί δώδεκα μήνες τον χρόνο. Χρειάζεται περισσότερη εξωστρέφεια και λιγότερη εσωστρέφεια. Και, πάνω απ’ όλα, χρειάζεται να πάψει να επαναπαύεται στη φράση «όποιος έρθει θα την αγαπήσει».
Ναι, θα την αγαπήσει. Αλλά το ζητούμενο δεν είναι να αγαπούν τη Θεσσαλονίκη όσοι έτυχε να την ανακαλύψουν. Το ζητούμενο είναι να θέλουν να έρθουν επειδή δεν γίνεται να τη χάσουν.
Η Θεσσαλονίκη δεν πάσχει από έλλειψη δυνατοτήτων. Πάσχει από έλλειψη αυτοπεποίθησης. Συχνά συμπεριφέρεται σαν μια όμορφη πόλη που δεν έχει ακόμη συνειδητοποιήσει πόσο όμορφη είναι. Κι όσο συνεχίζει να αρκείται στη γοητεία της αντί να επενδύει συστηματικά στην αξία της τόσο θα παραμένει μια πόλη που όλοι επαινούν μετά την επίσκεψή τους, αλλά πολύ λίγοι βάζουν πρώτη στη λίστα των ταξιδιωτικών τους ονείρων.
Και αυτό, για μια πόλη με τόσο σπάνιο χαρακτήρα, είναι ίσως η μεγαλύτερη χαμένη ευκαιρία.
