Στα μέσα του 1926, σε ένα μικρό εργαστήριο στην οδό Αγίου Μηνά, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, ο άριστος τεχνίτης ζαχαρωδών Λάζαρος Παπαγεωργίου παρασκευάζει το πρώτο του υποβρύχιο – ή, αλλιώς, τη βανίλια. Πρόκειται για το πιο απλό γλυκό στην ιστορία: μια κουταλιά μαστιχωτή, που βυθίζεται σε παγωμένο νερό και χρόνια τώρα σερβίρεται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο.
Σχεδόν 100 χρόνια μετά, με την εταιρεία να έχει γίνει μια μοναδική επιχείρηση παραδοσιακών γλυκών κουταλιού, μαρμελάδων, λουκουμιών και άλλων παραδοσιακών ζαχαρωδών προϊόντων, το υποβρύχιο «ξαναχτυπά» στην αγορά και γίνεται μόδα ακόμη και στα νεανικά στέκια.
Από τον ασημένιο δίσκο στον αρραβώνα, ως πρώτο κέρασμα, και τις σκηνές στον ελληνικό κινηματόγραφο, σε κάποιο γραφικό καφενείο, ώς τα καυτά καλοκαιρινά απογεύματα ως επιβράβευση (συνήθως από τη γιαγιά), το υποβρύχιο φαίνεται ότι κερδίζει και πάλι έδαφος, φτάνοντας σήμερα ώς και σε αρκετές χώρες του εξωτερικού, κυρίως εκεί όπου ζουν Έλληνες, με πρώτη περίπτωση αυτήν της Γερμανίας.
«Αυτό που εδώ και λίγα χρόνια αρχίζει να επανέρχεται είναι, πιστεύω, η θύμηση των παλιών εποχών. Σε πολλά καταστήματα μας ζητούν παραπάνω ποσότητες από τη βανίλια – είναι εντυπωσιακό ότι την έχουν βάλει στο μενού τους φοιτητικά καφενεία και πολλά νεανικά στέκια. Υπάρχει πλέον και σε πολλές εκδηλώσεις (σε γάμους, βαφτίσια, σε ευχάριστες καταστάσεις), ενώ μας την παραγγέλνουν και σε χώρες του εξωτερικού, όπου τη σερβίρουν μετά το φαγητό», σημειώνει, μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο Λάζαρος Παπαγεωργίου, ένας από τους ιδιοκτήτες της τρίτης γενιάς της επιχείρησης.
Στο εργαστήριο στο Καλοχώρι, πάντως, μοσχομυρίζει κάθε φορά που παρασκευάζεται το διαχρονικό γλύκισμα. Το σιρόπι βράζει στα μεγάλα καζάνια και είναι μετρημένα μόλις δύο τα υλικά. Εξάλλου, το υποβρύχιο προέκυψε σε άλλες, πολύ δύσκολες εποχές, από ανάγκη της καθημερινότητας, όπως λένε οι παρασκευαστές του, που εξηγούν ότι φτιάχνεται με ζάχαρη. Το σιρόπι βράζει και, παλαιότερα, όταν έδενε κρύωνε πάνω σε μαρμάρινους πάγκους. Στη σύγχρονη εποχή, το άσπρισμα της βανίλιας γίνεται με κάποια μηχανή που, χτυπώντας έντονα το μείγμα, το κρυσταλλώνει και στη συνέχεια προστίθεται το άρωμα. Αυτό είναι όλο κι όλο.
«Ήταν μια πολύ καλή συνήθεια που τη χρειαζόταν ο οργανισμός παλιά, τότε που σχεδόν όλοι δεν είχαν πολλά χρήματα για άλλα γλυκά. Την εποχή εκείνη είχαν τον χρόνο και κοιμόντουσαν μετά το φαγητό το μεσημέρι, οπότε, όταν ξυπνούσαν και με το σάκχαρο στον οργανισμό τους να έχει πέσει, έπαιρναν ενέργεια από τη ζάχαρη της βανίλιας και, ταυτόχρονα, έπιναν και το παγωμένο νερό. Κάπως έτσι, εξασφάλιζαν και την ενυδάτωση στο σώμα τους, ιδίως τους μήνες του καλοκαιριού» εξηγεί ο κ. Παπαγεωργίου.
Οπως σημειώνουν οι ιδιοκτήτες της επιχείρησης, το υποβρύχιο είναι ένα γλυκό που δεν σηκώνει και πολλές αλλαγές. Όσες φορές επιχείρησαν να προσθέσουν «πινελιές» με νέες γεύσεις και πιο μοντέρνες προτάσεις, οι φανατικοί υποστηρικτές της (από τα μικρά παιδιά μέχρι τους μεγαλύτερους) προτίμησαν την παραδοσιακή γεύση – δηλαδή, βανίλια ή μαστίχα.
