Αριστοτέλους όνειδος

Όλες οι πόλεις έχουν την «καρδιά» τους – συνήθως μια πλατεία εμβληματική (λόγω θέσης ή σχεδιασμού), η οποία νοείται ως το «σημείο μηδέν» απ’ όπου μετριούνται όλα, ενυπάρχει σε κάθε διαδρομή που φιλοδοξεί και διασχίσει το αστικό downtown και, παράλληλα, αποτελεί εν πολλοίς μία από τις «βιτρίνες» τής συγκεκριμένης πόλης προς τον υπόλοιπο κόσμο. Σημεία όπως η Πιάτσα Ναβόνα στη Ρώμη, η Πλάθα Μαγιόρ τής Μαδρίτης, η Πλατεία Τραφάλγκαρ στο Λονδίνο, η μοσχοβίτικη Κόκκινη Πλατεία (επικράτησε λόγω μάρκετινγκ το «Κόκκινη», παρότι στα Ρωσικά η ίδια ακριβώς λέξη χρησιμοποιείται για το «Ωραία»), η εμβληματική Πλατεία τού Αγίου Πέτρου στο Βατικανό, αλλά και η Πλατεία τού Αγίου Μάρκου, επίσης στην Ιταλία (στη Βενετία), η Γκραντ Πλας των Βρυξελλών ή η παρισινή Πλατεία Ομονοίας. Ο κατάλογος είναι ενδεικτικός και σίγουρα έχουν μείνει απέξω πλατείες-τοπόσημα εκπληκτικής ομορφιάς. Στην Ελλάδα, αξίζει να σταθούμε σε δύο υπέροχες πλατείες Συντάγματος (στην Αθήνα και στο Ναύπλιο), οι οποίες, πέραν της ομορφιάς τους, έχουν ιδιαίτερη θέση και στην ιστορία μας.

Σε αυτόν τον κατάλογο η Θεσσαλονίκη δεν είναι ριγμένη – μάλλον το αντίθετο. Χάρη στον εκ βάθρων ανασχεδιασμό τής πόλης μετά την καταστροφική πυρκαγιά τού 1917, η Θεσσαλονίκη ευλογήθηκε με μια πλατεία τόσο κομψή και εμβληματική, που έφτασε να πρωταγωνιστεί στη διεθνή καμπάνια γνωστού αλκοολούχου ποτού (και μάλιστα χωρίς να χρειαστεί να «πειραχτεί» με κάποιο πρόγραμμα επεξεργασίας εικόνας). Σχεδιασμένη από τον Εμπράρ στα τέλη τής δεύτερης δεκαετίας τού 20ού αιώνα και λαμβάνοντας την οριστική μορφή της τη δεκαετία τού 1960, η Αριστοτέλους, με τις κιονοστοιχίες και τα υπέροχα νεοβυζαντινά και ευρωπαϊκά στοιχεία που ενσωμάτωσε ο γάλλος starchitect στον σχεδιασμό του (έστω και με αρκετές «εκπτώσεις» έναντι του αρχικού οράματος), δεσπόζει στην πόλη, διασχίζοντας κάθετα το κέντρο της, από την Εγνατία ώς την Παλιά Παραλία. Κάπως έτσι, αποτελεί το δικό μας «σημείο μηδέν», το απόλυτο θέμα κάθε επαγγελματία ή ερασιτέχνη φωτογράφου (ντόπιου ή ξένου), αλλά και ένα οργανικό στοιχείο τού καθ’ ημάς downtown. Είναι η δική μας «καρδιά» τής πόλης.

Πώς φερόμαστε στην «καρδιά» μας; Το λιγότερο με αδιαφορία. Αρκεί να περάσετε μια βόλτα πεζή από την Αριστοτέλους (ειδικά στο επάνω τμήμα της, στο λεγόμενο «πέταλο» μπροστά από το Βιοτεχνικό και το Επαγγελματικό Επιμελητήριο) και θα καταλάβετε τι εννοώ. Μονίμως ξέχειλοι κάδοι απορριμμάτων, βρωμιά που έχει ποτίσει τις πλακοστρώσεις, ένα οδόστρωμα με κυβόλιθους που έχει «κάτσει» ξανά (παρά τη σχετικώς πρόσφατη αποκατάσταση), επαίτες και λαθρέμποροι σε κάθε δεύτερη κολώνα, δυστυχισμένοι άνθρωποι που έχουν υποκύψει στους εθισμούς τους, οι οποίοι ζητιανεύουν σαν ανθρώπινες σκιές για τη δόση τους. Ένας χώρος απωθητικός την ημέρα και εχθρικός μετά τη δύση τού ηλίου, που αποτελεί ντε φάκτο photo opportunity για τους διερχόμενους προς τη ρωμαϊκή αγορά και τον Άγιο Δημήτριο τουρίστες – για όλους τους λάθος λόγους, ωστόσο…

Ώς πότε θα ανεχόμαστε αυτό το όνειδος;