Vice versa
Γράφει ο Πρόδρομος Νικηφορίδης
Σε μια πρόσφατη
συζήτηση για την αξιοποίηση ενός εμβληματικού κτιρίου, σε μια μοναδική περιοχή της Θεσσαλονίκης, μίλησαν πολλοί συμπολίτες μας και έδωσαν ιδέες. Πολλοί ανέφεραν την απουσία νέων στο ακροατήριο – μάλλον όλοι μας είχαμε περάσει τη μέση ηλικία. Ακούσαμε πολλά και διάφορα – ο όρος «μουσείο» επικράτησε στους ομιλητές. Όπως πάντοτε, δεν έμεινα σιωπηλός και εξήγησα ότι δεν πρόκειται ποτέ να προσελκύσουμε τους νέους με τη συνεχή δημιουργία μουσείων. Τα μουσεία είναι απαραίτητα για την ανάδειξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, για την τέχνη και την επιστήμη, δυστυχώς όμως έχουν κατά κανόνα παρωχημένο τρόπο λειτουργίας.
Όταν ξεκινήσαμε
να σχεδιάζουμε το Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά κάναμε πολλά σχέδια για τα πολύ αξιόλογα κτίρια της οθωμανικής περιόδου. Κτίρια πολιτιστικών εκδηλώσεων όπου οι πολίτες –και ειδικότερα οι νέοι– θα συμμετείχαν ενεργά με δικές τους παρεμβάσεις, εκδηλώσεις και δημιουργίες. Αντ’ αυτού, μας προέκυψε Μουσείο Εθνικής Αντίστασης, ένα Μουσείο Προσφυγικού Ελληνισμού, ένα Μουσείο Αρχαιοτήτων του Μετρό και στο μέλλον δεν ξέρω τι ακόμη! Από ΜΠΠΜ (Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά) κινδυνεύει να γίνει ΜΠΠΜ (Μουσειακό Πάρκο Παύλου Μελά). Τουλάχιστον, δεν χρειάζεται να αλλάξει λογότυπο… Ποιος, αλήθεια, θα πάει σε όλα αυτά τα μουσεία; Έστω ότι πάει μία φορά… Πιστεύετε ότι θα υπάρχει δεύτερη ή τρίτη; Γνωρίζω μουσείο του υπουργείου Πολιτισμού με δεκάδες υπαλλήλους και σχεδόν μηδενική επισκεψιμότητα.
Χρειαζόμαστε
ενεργούς χώρους πολιτισμού, χώρους όπου χωράμε όλοι, χώρους με έντονη κινητικότητα, χώρους που προσαρμόζονται στη σύγχρονη εποχή και στις ανάγκες των νέων. Χρειαζόμαστε διαδραστικούς χώρους πολιτισμού. Με δεδομένο ότι αυτά τα μουσεία θα έχουν κυρίως οπτικοακουστικό υλικό, φανταστείτε ένα κτιριακό κέλυφος που, έχοντας μόνιμο εξοπλισμό, μπορεί σήμερα να είναι Μουσείο Προσφυγικού Ελληνισμού και σε μερικούς μήνες Εθνικής Αντίστασης – και με αυτόν τον τρόπο, κυκλικά, να εναλλάσσεται το περιεχόμενο. Αν κάθε νέα περίοδος έχει και επιπλέον υλικό, τότε πραγματικά θα έχει νόημα. Ταυτόχρονα, θα έπρεπε να δημιουργηθούν συμμετοχικοί χώροι πολιτισμού, όπου οι νέες και οι νέοι θα παίρνουν πρωτοβουλίες, θα δημιουργούν, θα αμφισβητούν και θα δημιουργούν την τέχνη και τον πολιτισμό τού αύριο.
Ο πολιτισμός
της καθημερινότητας είναι ένα επιπλέον μεγάλο κεφάλαιο που ελάχιστα μας απασχολεί. Στον Συμμετοχικό Χώρο Πολιτισμού ο πολίτης είναι πρωταγωνιστής. Εκπαιδεύεται και εκπαιδεύει, επιμορφώνεται και επιμορφώνει, συμμετέχει. Ο Πολιτισμός της Καθημερινότητας εκφράζεται με πολλαπλούς τρόπους! Εκφράζεται από το ήθος, από τον σεβασμό της άποψης του άλλου, από την αποδοχή του άλλου, από τη συμπεριφορά στον δημόσιο χώρο (η κακοποίηση του δημόσιου χώρου είναι πολύ συχνό φαινόμενο, πλέον), από τη συμπεριφορά των οδηγών που αγνοούν επιδεικτικά τους πεζούς.
Ο πολιτισμός
σε όλες του τις εκφάνσεις είναι δημόσιο αγαθό και οφείλουμε να τον διαφυλάξουμε και να τον υπερασπιστούμε. Ο Πολιτισμός της Καθημερινότητας ξεκινά από τις προσφερόμενες υποδομές που διευκολύνουν την καθημερινή ζωή του πολίτη, σέβονται τις ανάγκες όλων και διασφαλίζουν το ευ ζην. Όλα τα παραπάνω απαιτούν τη συνέργεια και τη συμμετοχή όλων σε χώρους που θα μπορούν να συνυπάρχουν και να δημιουργήσουν. Όσο αφήνουμε εκτός τις νέες γενιές, δεν θα πετύχουμε να δημιουργήσουμε την πόλη και το περιβάλλον που μας αξίζει!
