Αρχική LIFE Urban Culture Είμαστε ανοχύρωτοι απέναντι στους βανδάλους;

Είμαστε ανοχύρωτοι απέναντι στους βανδάλους;

Ακόμη μία πράξη κακοποίησης του αστικού περιβάλλοντος (αυτήν τη φορά σε βάρος ενός εμβληματικού έργου τέχνης τής πόλης) ανοίγει τον δημόσιο διάλογο γύρω από το τι πρέπει να κάνουμε για την προστασία τού δημόσιου χώρου. Η «Citymag» καταθέτει την άποψή της.

- Advertisment -

Η φωτογραφία που συνοδεύει το κείμενο τραβήχτηκε σήμερα (Κυριακή 26.07.2020), στις 13:30 το μεσημέρι, στη Νέα Παραλία τής Θεσσαλονίκης. Οι Θεσσαλονικείς μάλλον γνωρίζετε τι εικονίζει. Για όσους εντός ή εκτός των τειχών το αγνοούν, πρόκειται για το γλυπτό «Φεγγαράκι στην Ακτή» τού καλλιτέχνη Παύλου Βασιλειάδη, το οποίο κουβαλάει μια πολύ ενδιαφέρουσα και περιπετειώδη ιστορία.

Έκανε την πρώτη εμφάνισή του στην ακτή τού Θερμαϊκού για τα «Δημήτρια» του 1995, τοποθετούμενο εκεί όπου σήμερα βρίσκονται οι «Ομπρέλες» τού Ζογγολόπουλου. Το 1998 μεταφέρθηκε στη Σάνη τής Χαλκιδικής, κοσμώντας βράχο στην ακροθαλασσιά για δύο χρόνια. Επέστρεψε στην θάλασσα τής Θεσσαλονίκης, στο ύψος τής πλατείας Αριστοτέλους, το 2000, για να ακολουθήσει ακόμη ένα ταξίδι του τ0 2007, αυτήν τη φορά στο Σεν Τροπέ τής γαλλικής Κυανής Ακτής, όπου παρέμεινε επί έναν χρόνο. Το 2010 βρήκε ξανά τον δρόμο προς τα πάτρια εδάφη, τοποθετούμενο στην προβολή τής Νέας Παραλίας μπροστά από το «Μακεδονία Παλλάς». Έξι χρόνια αργότερα, το 2016, έγινε στόχος βανδάλων, οι οποίοι το ξήλωσαν και το πέταξαν στη θάλασσα. Δύτες το ανέσυραν από τον βυθό, η επανατοποθέτησή του, ωστόσο, μπλέχτηκε στα δίχτυα τής γραφειοκρατίας, καθώς απαιτήθηκαν περίπου 40 υπογραφές από υπουργεία και υπηρεσίες έως ότου οι υπηρεσίες τού δήμου μπορέσουν να το επανατοποθετήσουν.

Η περιπέτειά του φάνηκε να οδεύει προς αίσιο τέλος τον Ιανουάριο του 2019, όταν το γλυπτό κατάφερε να βρει την οριστική του θέση μέσα στη θάλασσα, όπως είχε σχεδιαστεί πριν από 23 χρόνια. Η μεταλλική, ανοξείδωτη κατασκευή, ύψους περίπου τεσσάρων μέτρων, ανυψώθηκε με αερόστατο και τοποθετήθηκε από βατραχανθρώπους με ειδική σταθερή κατασκευή μέσα στη θάλασσα, περίπου 40 μέτρα από την ακτή, ανάμεσα στην παλιά του θέση και στις «Ομπρέλες» τού Ζογγολόπουλου. Την επανεγκατάσταση ανέλαβε ο επιχειρηματίας-δωρητής Σταύρος Ανδρεάδης, ο οποίος «υιοθέτησε» παράλληλα και τη συντήρηση δύο πάρκων στη Νέα Παραλία – του Κήπου των Γλυπτών και του Κήπου τής Μεσογείου.

Σήμερα διαπιστώνουμε όλοι ότι, τελικώς, το «Φεγγαράκι» δεν είναι ασφαλές ούτε μέσα στο νερό. Είναι βέβαιο ότι η ζημιά θα διορθωθεί και το γλυπτό θα αποκατασταθεί στην προηγούμενη κατάστασή του. Είναι επίσης βέβαιο, ωστόσο, ότι οι ζημιές από γκραφίτι στην πόλη θα εξακολουθήσουν να μας ταλαιπωρούν.

Στην πραγματικότητα, δεν πρόκειται καν για γκραφίτι, αλλά για tags και μουτζούρες που ουδεμία συνεισφορά έχουν στην τέχνη και οι οποίες, στην πραγματικότητα, βανδαλίζουν και κακοποιούν τόσο τον δημόσιο όσο και μια σειρά από ιδιωτικούς χώρους. Και ίσως κάποια στιγμή περιστατικά όπως αυτός ο τελευταίος βανδαλισμός στο αγαπημένο γλυπτό τής Νέας Παραλίας να πρέπει να αρχίσουν να μας προβληματίζουν για τα όρια της ανοχής μας, αλλά και για την ανεκτικότητα που οφείλει να δείχνει η Δημοκρατία απέναντι σε εκείνους που δεν τη σέβονται.

  • Ανεκτικότητα προς εκείνους που επιφέρουν ζημιά στη δημόσια περιουσία (ζημιά η οποία θα πρέπει να διορθωθεί από το δημόσιο ταμείο, δηλαδή, διά τής φορολογίας, από το πορτοφόλι όλων μας).
  • Ανεκτικότητα προς όσους βλάπτουν την ιδιωτική περιουσία, αναγκάζοντας απλούς πολίτες ή επαγγελματίες να βάζουν βαθιά το χέρι στην τσέπη για να αποκαθιστούν την ιδιοκτησία τους μετά την επέλαση των γιαλαντζί «καλλιτεχνών».
  • Ανεκτικότητα προς μια συμμορία βανδάλων που, αλλοιώνοντας την εικόνα τής πόλης, αμαυρώνουν το τουριστικό μας προϊόν, οδηγώντας εμμέσως πλην σαφώς σε δυνητική ζημιά πολλών εκατομμυρίων ευρώ από το τουριστικό εισόδημα που θα χαθεί.
  • Ανεκτικότητα προς συμπεριφορές που εμπεδώνουν μιαν αίσθηση ατιμωρησίας, αποσαρθρώνοντας κάθε πλαίσιο ευταξίας.

Είναι δεδομένο ότι η Δημοκρατία δεν είναι εκδικητική. Δεν έχει εξουσία, αυτήν που της δίνεται από τους πολίτες, για να τους τιμωρεί. Είναι ωστόσο επίσης βέβαιο ότι, όταν η Δημοκρατία αρνείται να χρησιμοποιήσει τα μέσα που έχει στα χέρια της για να διαφυλάξει τα κοινά αγαθά (και ένα τέτοιο κοινό αγαθό είναι ο δημόσιος χώρος), καταλήγει όχι Δημοκρατία όλων, αλλά ολίγων ανδρών (και γυναικών) αρχή. Για την ακρίβεια, εκείνων των ολίγων που κάνουν κατάχρηση της ανοχής των πολλών, για να βγάλουν τα βίτσια τους, για να εκδηλώσουν τα κόμπλεξ τους, για να καταπατήσουν τα δικαιώματα και τις ελευθερίες όλων των υπολοίπων.

Ίσως θα είχε αξία να παραδειγματιστούμε από το τι κάνει μια σειρά από χώρες σε Ανατολή και Δύση, για να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα – ένα πρόβλημα που ασφαλώς δεν είναι πρωτοφανές και δεν απαντά μόνο στην Ελλάδα:

  • Ένας γκραφιτάς στο Λος Άντζελες των Ηνωμένων Πολιτειών, ο οποίος προκαλεί ζημιά μεγαλύτερη των 400 δολαρίων σε μια περιουσία, μπορεί να έρθει αντιμέτωπος με πρόστιμο ύψους έως και 10.000 δολαρίων, με έναν χρόνο φυλάκισης ή και με τα δύο. Στην Καλιφόρνια, τα πρόστιμα υπολογίζονται κατ’ αναλογία τής ζημιάς που υφίσταται μια περιουσία. Σύμφωνα με την Υπηρεσία Δημοσίων Έργων τού Λος Άντζελες, στην περίπτωση που ένας γκραφιτάς προκαλέσει ζημιά μεγαλύτερη των 50.000 δολαρίων σε μια περιουσία μπορεί να του επιβληθεί πρόστιμο ίδιου ύψους και να φυλακιστεί για διάστημα έως και ενός έτους. Ζημιά που αποτιμάται σε λιγότερο από 400 δολάρια μπορεί να επισύρει πρόστιμο έως 1.000 δολάρια και έξι μήνες φυλάκισης.
  • Το Λονδίνο έχει προκαθορισμένη ποινή για το γκραφίτι ύψους 75 λιρών. Η ποινή αυτή καθορίστηκε από το «Clean Neighborhoods and Environment Act» τού 2005. Για πιο σοβαρές παραβάσεις, όπως οι σημαντικές ζημιές σε περιουσίες ή τα γκραφίτι με ρατσιστικό περιεχόμενο, οι παραβάτες παραπέμπονται βάσει του «Criminal Damages Act» τού 1971, στο πλαίσιο του οποίου μπορεί να τους επιβληθούν πρόστιμα κατ’ αναλογία των ζημιών που προκάλεσαν (κατά μέγιστο ώς και 5.000 λίρες) και να αντιμετωπίσουν το ενδεχόμενο φυλάκισης για διάστημα έως και έξι μηνών.
  • Στο Μουμπάι τής Ινδίας το πρόστιμο για παράνομο γκραφίτι ανέρχεται σε 50.000 ρουπίες (802 δολάρια), με παράλληλη φυλάκιση έως και ενός έτους.
  • Στο Βερολίνο, το πρόστιμο όταν κάποιος κολλάει αυτοκόλλητα (όπως οι κλειδαράδες στα καθ’ ημάς) ανέρχεται σε 15 ευρώ για κάθε αυτοκόλλητο. Στην περίπτωση βανδαλισμού δημόσιας ή ιδιωτικής περιουσίας με σπρέι το ποσό εκτινάσσεται σε «αρκετές εκατοντάδες ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο», σύμφωνα με την ιστοσελίδα τής Αστυνομίας τού Βερολίνου (σύμφωνα με αναφορά, πρόσφατα επιβλήθηκε σε γυναίκα πρόστιμο 7.000 ευρώ για βανδαλισμό τοίχου με σπρέι).
  • Στο Ντουμπάι των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων τα πρόστιμα για το γκραφίτι ξεκινούν από τα 136 δολάρια και διπλασιάζονται σε περίπτωση υποτροπής.
  • Στο Σίδνεϊ της Αυστραλίας το παράνομο γκραφίτι τιμωρείται με πρόστιμο 2.500 δολαρίων και φυλάκιση ενός έτους, για περιπτώσεις που προκαλούν σημαντική φθορά σε περιουσία. Για μικρότερες φθορές επιβάλλονται ποινές υποχρεωτικής κοινωνικής εργασίας, που κυμαίνονται από 100 ώρες για τους ανηλίκους ώς 300 ώρες για τους ενηλίκους.
  • Στη Βαρκελώνη τής Ισπανίας εκείνοι που συλλαμβάνονται να προκαλούν φθορά με γκραφίτι και tags σε περιουσίες τιμωρούνται με πρόστιμα που κυμαίνονται από 750 ώς 1.500 ευρώ. Στην περίπτωση που η ζημιά γίνεται σε αυτό που ο ισπανικός νόμος ορίζει ως «μνημεία ή προστατευόμενα κτίρια», τα πρόστιμα μπορούν να διπλασιαστούν, κυμαινόμενα από 1.500 ώς 3.000 ευρώ.
  • Στο Ντιτρόιτ τού Μίσιγκαν, ένας γραφιτάς που προκαλεί ζημιά, η οποία αποτιμάται σε πάνω από 1.000 και σε λιγότερο από 20.000 δολάρια, μπορεί να έρθει αντιμέτωπος με ποινή φυλάκισης που ανέρχεται έως και πέντε χρόνια.
  • Στη Νέα Υόρκη υπάρχει μια σειρά από παράγοντες, βάσει των οποίων αποφασίζεται ποια είναι η ποινή για το παράνομο γκραφίτι. Σε γενικές γραμμές, οι αρχές δείχνουν ανεκτικότητα. Αν αποδειχθεί ότι το πρόσωπο που συλλαμβάνεται προκαλεί ζημιά σε περιουσίες σε βάθος χρόνου, η αντιμετώπιση θα είναι πιο αυστηρή, όλα όμως εξαρτώνται από την κατηγορία. Στην περίπτωση που ο συλληφθείς συλλαμβάνεται για πρώτη φορά, το πιο πιθανό είναι να του επιβληθεί κοινωνική εργασία, παρότι προβλέπονται και ποινές φυλάκισης έως και ενός έτους – ωστόσο, σε σπάνιες περιπτώσεις. Το πιθανότερο σενάριο είναι ότι ο παραβάτης θα υποχρεωθεί να συμμετάσχει σε πρόγραμμα απομάκρυνσης γκραφίτι, μια μορφή κοινωνικής εργασίας που προβλέπεται ειδικά για καλλιτέχνες αυτής τής κατηγορίας, με κάθε περιφέρεια της αμερικανικής μητρόπολης να έχει διαφορετικούς όρους εφαρμογής. Ωστόσο, αν το γκραφίτι ή τα tags έχουν γίνει σε σημείο υψηλού ρίσκου ή πιο «ευαίσθητο», η κατηγορία ενδέχεται να συμπεριλάβει τη διάρρηξη ή την καταπάτηση ξένης περιουσίας. Αν, για να κάνεις ένα γκραφίτι, παραβιάσεις την περίφραξη ενός μνημείου, τότε η κατηγορία μετατρέπεται αυτομάτως σε διάρρηξη και, σε αυτήν την περίπτωση, το γκραφίτι αντιμετωπίζεται ως ομοσπονδιακό αδίκημα. Για παράδειγμα, αν κάποιος ήθελε να κάνει tags πάνω στο Άγαλμα τής Ελευθερίας, έπαιρνε ένα πλοιάριο, παραβίαζε την περίφραξη του μνημείου και έγραφε κάποιο tag πάνω στο στέμμα τού αγάλματος, θα αντιμετωπιζόταν εντελώς διαφορετικά από κάποιον που θα έγραφε ένα tagστο μετρό – μάλιστα, στην περίπτωση του tag στο Άγαλμα της Ελευθερίας το πιθανότερο θα ήταν ότι στις κατηγορίες θα του πρόσθεταν και μια σειρά από άλλα αδικήματα. Αν, πάλι, προβείς σε πράξεις βανδαλισμού σε μια γειτονιά όπου κυριαρχεί μία συγκεκριμένη εθνότητα, ανάλογα και με το tag που θα έγραφες, θα μπορούσες να κατηγορηθείς για έγκλημα μίσους – ακόμη ένα εξαιρετικά σοβαρό αδίκημα. Την ίδια στιγμή, αυστηρή νομοθεσία διέπει και το πώς πουλάς προϊόντα με τα οποία κάποιος μπορεί να κάνει γκραφίτι: έτσι, σε περίπτωση που ένα σχετικό κατάστημα δεν τηρεί τα ανάλογα πρωτόκολλα, μπορεί να του επιβληθεί πρόστιμο από 250 ώς 500 δολάρια. Αν πάλι προκαλέσεις ζημιά στην περιουσία ενός άλλου ιδιώτη (κάτι που θεωρείται ποινικό αδίκημα), το έγκλημα θεωρείται κακούργημα κλάσης C (Class Cfelony), αν οι ζημιές υπερβαίνουν τα 1.500 δολάρια. Ας υποθέσουμε ότι κάποιος προκαλεί ζημιές στον φράχτη τού γείτονά του: αν το πρόσωπο στο οποίο ανήκει ο φράχτης υποστηρίξει ότι θα χρειαστεί να πληρώσει 1.200 δολάρια για να αντικαταστήσει ή να διορθώσει τον φράχτη του, στον δράστη θα επιβληθεί πρόστιμο 1.200 δολάρια για την αποκατάσταση του φράχτη, ως προϋπόθεση για να μη διωχθεί από την πολιτεία.
  • Τέλος, η ποινή για γκραφίτι στη Σιγκαπούρη περιλαμβάνει 8 ραβδισμούς(!), πρόστιμο 1.471 δολαρίων και τριετή φυλάκιση. Μάλιστα, οι ποινές δεν είναι για το θεαθήναι, καθώς η Σιγκαπούρη έχει επιβάλει επανειλημμένα τις συγκεκριμένες ποινές σε παραβάτες: το 1994 ένας αμερικανός έφηβος καταδικάστηκε παρά τη δημόσια έκκληση του τότε αμερικανού προέδρου Μπιλ Κλίντον να του δοθεί χάρη, ενώ μόλις φέτος δύο Γερμανοί καταδικάστηκαν επειδή έγραφαν tags σε σταθμό τρένων. Έκθεση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ υποστηρίζει ότι μόνο το 2012 επιβλήθηκαν συνολικά 2.203 ποινές ραβδισμού, με 1.070 εξ αυτών να επιβάλλονται σε αλλοδαπούς.

Προφανώς, ουδείς υποστηρίζει ότι πρέπει να αρχίσουμε να ρίχνουμε βουρδουλιές στους παραβάτες… Η Δημοκρατία είναι ισχυρή, ακριβώς επειδή είναι μεγάθυμη, ανεκτική και δίνει επανειλημμένα ευκαιρίες. Ανεκτική, ωστόσο, δεν σημαίνει αδιάφορη ή ανίσχυρη. Το να θεωρεί αυτή η συμμορία βανδάλων ότι μπορεί να δρα ανενόχλητη επειδή το οργανωμένο κράτος δεν μπορεί ή, ακόμη χειρότερα, δεν ενδιαφέρεται να επιβάλει τη βούληση της πλειοψηφίας, η οποία απαιτεί έναν αξιοπρεπή δημόσιο χώρο, θα ήταν το μεγαλύτερο λάθος.

Σήμερα περισσότερο από οποτεδήποτε άλλοτε επιβάλλεται να επανεξετάσουμε το πλαίσιο αστυνόμευσης και –ακόμη σημαντικότερο– το πλαίσιο ποινών που θα επιβάλλονται στους παραβάτες. Οι ποινές αυτές δεν πρέπει να είναι εξοντωτικές ή ακραίες. Σίγουρα όμως θα πρέπει να είναι τέτοιες, ώστε να λειτουργούν αποτρεπτικά για όποιον επιχειρεί να επιβάλει τα βίτσια, τις ιδιαιτερότητες ή την αισθητική του στο σύνολο. Είναι μια συζήτηση που πρέπει να ανοίξει. Και είναι μια συζήτηση, η οποία όχι απλώς δεν περιορίζει τη δημοκρατική ελευθερία, αλλά, αντίθετα, τη διευρύνει και την εμπεδώνει.

Σεβόμαστε την ιδιωτικότητά σας

Εμείς και οι συνεργάτες μας χρησιμοποιούμε τεχνολογίες, όπως cookies, και επεξεργαζόμαστε προσωπικά δεδομένα, όπως διευθύνσεις IP και αναγνωριστικά cookies, για να προσαρμόζουμε τις διαφημίσεις και το περιεχόμενο με βάση τα ενδιαφέροντά σας. Κάντε κλικ παρακάτω για να συμφωνήσετε με τη χρήση αυτής της τεχνολογίας και την επεξεργασία των προσωπικών σας δεδομένων για αυτούς τους σκοπούς.

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να διαβάσετε την Πολιτική απορρήτου.

Ρυθμίσεις Cookies

Παρακάτω μπορείτε να επιλέξετε ποια cookies θα επιτρέψετε σε αυτή την ιστοσελίδα. Πατήστε στην αποθήκευση ρυθμίσεων για να εφαρμόσετε την επιλογή σας.

ΛειτουργικάΗ ιστοσελίδα για να δουλέψει χρησιμοποιεί κάποια απαραίτητα λειτουργικά cookies.

ΣτατιστικάΗ ιστοσελίδα μας χρησιμοποιεί cookies για στατιστικούς σκοπούς, ώστε να μπορούμε να βελτιώσουμε το περιεχόμενο που σας προσφέρουμε.

Κοινωνικά ΔίκτυαΗ ιστοσελίδα μας χρησιμοποιεί cookies από τα κοινωνικά δίκτυα, ώστε να μπορούμε να σας δείξουμε περιεχόμενο από πλατφόρμες όπως το YouTube και το FaceBook. Αυτά τα cookies μπορεί να καταγράφουν τα προσωπικά σας δεδομένα.

ΔιαφημίσειςΗ ιστοσελίδα μας χρησιμοποιεί cookies για διαφημιστικούς σκοπούς, ώστε να μπορούμε να σας προσφέρουμε περιεχόμενο που σας ενδιαφέρει. Αυτά τα cookies μπορεί να καταγράφουν τα προσωπικά σας δεδομένα.

ΆλλαΗ ιστοσελίδα μας χρησιμοποιεί και ορισμένα cookies από υπηρεσίες που δεν εμπίπτουν στις παραπάνω κατηγορίες