Εδώ και πολλές δεκαετίες, το έργο του ταξιδεύει στα σημαντικότερα μουσεία του κόσμου. Χρειάστηκε όμως να φτάσουμε στο σήμερα, για να παρουσιαστεί ολοκληρωμένα στο ελληνικό κοινό, μέσα από μια έκθεση που φωτίζει την πιο άγνωστη, πειραματική και τολμηρή πλευρά ενός από τους σημαντικότερους ευρωπαίους καλλιτέχνες.
Ο Μαρσιάλ Ραΐς, μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της ευρωπαϊκής σύγχρονης τέχνης, παρουσιάζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα μέσα από τη μεγάλη έκθεση «Martial Raysse. Sinéma»στο MOMUS-Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, στη Θεσσαλονίκη. Η έκθεση φιλοξενείται στο μουσείο από τις 11 Φεβρουαρίου και απόψε εγκαινιάστηκε επίσημα, παρουσία του Αλμπάν Ραΐς, προέδρου του Fonds Martial Raysse και γιου του καλλιτέχνη.
«Η συγκεκριμένη έκθεση είναι μια μεγάλη τιμή και ένα μεγάλο προνόμιο για το μουσείο. Στην Ελλάδα δεν τον γνωρίζουμε ιδιαίτερα, τώρα όμως έχει έρθει η στιγμή να τον μάθουμε» τόνισε στη διάρκεια ξενάγησης εκπροσώπων του Τύπου η καλλιτεχνική διευθύντρια του MOMUS και επιμελήτρια των δύο εκθέσεων, Θούλη Μισιρλόγλου. Και, πράγματι: η έκθεση ανοίγει για πρώτη φορά στο ελληνικό κοινό ένα πολυσχιδές, τολμηρό και βαθιά προσωπικό σύμπαν, το οποίο εκτείνεται από τη ζωγραφική και το σχέδιο έως το φιλμ και τη βιντεοτέχνη.
Ο Ραΐς συγκαταλέγεται στις πιο εμβληματικές φυσιογνωμίες της ευρωπαϊκής ποπ αρτ, χωρίς ωστόσο να εγκλωβίζεται σ’ αυτήν: «Δεν είναι ο Γουόρχολ της Ευρώπης. Έχουν τελείως διαφορετική προσέγγιση, αν και κινούνται μέσα σε ένα κοινό πλαίσιο», σημείωσε η κυρία Μισιρλόγλου, εξηγώντας ότι, σε αντίθεση με τον αμερικανικό εντυπωσιασμό, ο Ραΐς «επιλέγει την ανώνυμη γυναίκα της μόδαςκαι όχι τη Μέριλιν Μονρό», προτείνοντας μια πιο υπαινικτική, ποιητική και αμφίσημη ανάγνωση της σύγχρονης εικόνας.
Η έκθεση στο MOMUS εστιάζει κυρίως στο κινηματογραφικό και βιντεογραφικό έργο του, μια λιγότερο προβεβλημένη αλλά εξαιρετικά ουσιαστική πλευρά της δημιουργίας του. Όπως τόνισε η επιμελήτρια, «στα φιλμ βλέπει κάποιος πώς χειρίζεται την ίδια την υλικότητα ως ζωγράφος», τρίβοντας κυριολεκτικά το φιλμ, επεμβαίνοντας με οπτικά εφέ και μετατρέποντας την κινούμενη εικόνα σε μια διαρκή ζωγραφική διεργασία. Πρόκειται για έναν ακατάπαυστο πειραματισμό, όπου τίποτα δεν μένει σταθερό και όλα μετασχηματίζονται.
Από τους Νέους Ρεαλιστές της δεκαετίας του 1960 ώς την απόσυρσή του στον Γαλλικό Νότο και την επιστροφή στη ζωγραφική, ο Ραΐς αρνήθηκε πεισματικά τη βολή και την επανάληψη. «Έχει πάντοτε την τόλμη να μη βολεύεται σε μια μανιέρα που θα τον καθιέρωνε», υπογράμμισε η Θούλη Μισιρλόγλου, περιγράφοντας έναν καλλιτέχνη που επιλέγει διαρκώς τον δρόμο της ρήξης, της ανανέωσης και της αμφισβήτησης. Στα φιλμ του συνυπάρχουν αναφορές στην κλασική ζωγραφική, τους αρχαίους μύθους, τα κόμικς, την επιστημονική φαντασία, αλλά και το πολιτισμικό κλίμα της αντικουλτούρας, συνθέτοντας ένα σύμπαν ονειρικό, ποιητικό και συχνά παραισθησιακό.
Για τον Αλμπάν Ραΐς, η παρουσίαση αυτής της άγνωστης πλευράς του έργου του πατέρα του στην Ελλάδα έχει ξεχωριστή σημασία: «Όλοι έχουν εστιάσει στα έργα του τη δεκαετία του 1960, η δουλειά του ωστόσο εξελίχθηκε τα επόμενα 60 χρόνια. Είναι πολύ σημαντικό να δείξουμε και τις άλλες πλευρές της καλλιτεχνικής του έκφρασης», σημείωσε, εξηγώντας ότι το φιλμ αποτελεί ένα κρίσιμο πεδίο πειραματισμού, όπου η τεχνολογία μετατρέπεται σε εργαλείο καλλιτεχνικής ελευθερίας: «Ήταν μεγάλη ευκαιρία να δουλέψουμε με τους ανθρώπους του MOMUS — και είναι πολύ σημαντικό για εμάς να είμαστε στην Ελλάδα, επειδή έχουμε πολλή αγάπη για τη χώρα και την ιστορία της», πρόσθεσε.
Σε άμεση συνομιλία με το αφιέρωμα στον Ραΐς, το MOMUS παρουσιάζει και τη μεγάλη ομαδική έκθεση «Ευρωπαϊκή Pop. Η μάχη των ρεαλισμών και των αφηγήσεων», η οποία φωτίζει τη ριζοσπαστική επανεμφάνιση της εικόνας και της παραστατικής ζωγραφικής στην Ευρώπη μετά το 1960. Μέσα από έργα κορυφαίων ευρωπαίων και ελλήνων δημιουργών, η έκθεση διερευνά τις διαφορετικές εκδοχές του ρεαλισμού —από τον κριτικό ώς τον ονειρικό— και καταγράφει τη δυναμική σύγκρουση ανάμεσα στην καταναλωτική κουλτούρα και την ανάγκη ανανοηματοδότησης της καθημερινότητας. Ιδιαίτερη θέση κατέχουν οι έλληνες καλλιτέχνες, σε μια περίοδο έντονης εξωστρέφειας και διεθνούς διαλόγου που καθόρισε τη σύγχρονη ελληνική εικαστική σκηνή.
Οι δύο εκθέσεις έχουν ήδη δημιουργήσει ισχυρό αντίκτυπο στο κοινό. Σύμφωνα με τους διοργανωτές, οι εκθέσεις που έχουν ήδη ξεκινήσει από την προηγούμενη εβδομάδα «ήδη αγαπιούνται», κάτι που αποτυπώνεται και στην καθημερινή εικόνα του μουσείου. Είναι χαρακτηριστικό, επίσης, ότι αυτήν την περίοδο το MOMUS ζει στιγμές «full house», καθώς, εκτός από τις δύο νέες, μεγάλες παραγωγές, το κοινό συρρέει και για την έκθεση του Pete Marifoglou, που παρουσιάζεται εδώ και περίπου τρεις εβδομάδες, μετατρέποντας το μουσείο σε ένα από τα πιο ζωντανά και πολυσύχναστα πολιτιστικά σημεία της πόλης.
Τα εγκαίνια των εκθέσεων «Martial Raysse. Sinéma» και «Ευρωπαϊκή Pop. Η μάχη των ρεαλισμών και των αφηγήσεων» πραγματοποιήθηκαν απόψε, στις 19:30, στο MOMUS-Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, εντός της ΔΕΘ, όπου θα παραμείνουν ανοιχτές για το κοινό ώς τις 12 Απριλίου.
