Γράφει ο Τάσος Ρέτζιος.
Ας κάνουμε μία δοκιμή. Ακούμε τη φράση «στον κόσμο μας υπάρχει μία μόνο πραγματικότητα, αυτή που αντικρίζουμε και νιώθουμε γύρω μας». Αν υποθέσουμε ότι δεν ζούμε σε προνεωτερικές εποχές με δεισιδαιμονίες και πνεύματα και ότι κάτι έχει πάρει το αυτί μας για ορθολογισμό, υποθέτουμε ότι η συντριπτική πλειοψηφία θα συμφωνούσε με το απόφθεγμα, πλην κάποιων γραφικών εξαιρέσεων. Συνεχίζοντας τη δοκιμή, ας απαντήσουμε στο ερώτημα (ή, καλύτερα, στη διερώτηση) αν όντως πιστεύουμε ότι οι αντιδρώντες στην παραπάνω φράση είναι μειοψηφία και μάλιστα γραφική…
Μοιάζει λιγάκι με τον παρατηρητή και το σημείο παρατήρησης, αλλά η αλήθεια είναι πως δύσκολα μια γραφική εξαίρεση θα βιώσει τον εαυτό της ως τέτοια. Και όταν κοιτάζει γύρω της και βλέπει ότι δεν είναι μόνη, όταν αντηχεί στο διαδίκτυο η δική της φωνή/«άποψη»/«γνώμη», όταν δεν υπάρχει καθρέφτης να πει την αλήθεια (ποια αλήθεια, άραγε;), τότε και εγώ που γράφω αυτούς τους εξυπνακισμούς και εσείς που τους διαβάζετε –ναι, καλά καταλάβατε– το δίχως άλλο είμαστε οι εξαιρέσεις, ου μην και γραφικοί. Διότι, αν η πλειοψηφία ορίζει τις νόμιμες νόρμες, «εμβαπτισμένες» μέσα σε κάλπες ή και σε «κοινό περί δικαίου αίσθημα», τότε οι μειοψηφίες αναγκαστικά τοποθετούνται στο περιθώριο – μπαίνω στον πειρασμό: εκτός αν είναι μέλη ταυτοτικών διεκδικήσεων.
Εδώ είμαστε. Σ’ έναν κόσμο όπου η πραγματικότητα οπωσδήποτε δεν είναι μία, η αλήθεια είναι σχετική, ο ρεαλισμός είναι απλώς μια θεωρία και όλα είναι σχετικά. Με την υποσημείωση ότι όλο αυτό δεν είναι ένας ρελατιβισμός, μια ιδεολογία ή απλώς οι κακοχωνεμένες ενοράσεις του Φουκό (αν και υπό μία έννοια και από αυτόν ξεκίνησαν πολλά). Είναι η ζωή η ίδια, ο διπλανός μας που αναισχύντως μας «σφυρίζει» συνωμοσίες και ίντριγκες, οι φίλοι που απομακρύνθηκαν όταν οι απόψεις σου δεν ταίριαζαν με τις δικές τους, ο περαστικός που σε βρίζει επειδή του κλείνεις τον δρόμο. Είναι οι εκπρόσωποί μας στη Βουλή, γεμάτη με ιδεολογικούς εισαγγελείς, σταλινικούς και πουτινικούς απολογητές, τοξικούς συνωμοσιολόγους, θιασώτες του «πατρίς – θρησκεία – οικογένεια» και ανέμελους κρατικοδίαιτους κηφήνες.
Κοιτάζουμε τον Τραμπ, την Αμερική, την «παρακμή της Δύσης» και στα κρυφά χαμογελάμε αυτάρεσκα: όλο αυτό είναι πολύ μακρινό και πολύ γραφικότερο απ’ όσο ο δικός μας μιθριδατισμός επιτρέπει. Αλλά λίγο φανταστικό ξυλόλιο, λίγη πραγματική ανισότητα και λίγος χαμένος μπούσουλας αρκούν για να καλύψουμε το χάντικαπ. Σε όλες τις έρευνες καταγράφεται μια γενικευμένη καχυποψία, μια έλλειψη εμπιστοσύνης σε οτιδήποτε θα μπορούσαμε να ονομάσουμε «θεσμό» και μια άρνηση να δεχτούμε ότι κάποιος ή κάτι μπορεί και να είναι ειλικρινής ή, έστω, αγαθών προθέσεων.
Φυσικά, δεν αναρωτιόμαστε γιατί, άραγε, να έχουμε αυτές τις απόψεις, αυτά τα συναισθήματα, έστω… Προφανώς επειδή σκεφτόμαστε με τον ίδιο τρόπο, είμαστε σίγουροι ότι όλοι οι άλλοι ενεργούν έτσι, επειδή έτσι ακριβώς θα ενεργούσαμε κι εμείς. Αλλά εμάς, όλους εμάς, μας καλύπτει το γεγονός(;) ότι το σύστημα δεν μας αφήνει άλλα περιθώρια. Και κάπως έτσι η γελοιότητα, το τίποτα και η χυδαιότητα αποκτούν στάτους, γίνονται θέμα, καταλαμβάνουν θέσεις, έχουν… θεσμικό ρόλο. Καληνύχτα…
